Toe ’n ma se mes die regstelsel tot stilstand gebring het.
CCN Verslaggewing
In September 2017 het ’n ma in haar vyftigs in Suid-Afrika die land se aandag op haar gefokus, nie omdat sy ’n misdaad gepleeg het nie, maar omdat sy geweier het om haar dogter se lewe in die hande van drie aanvallers te laat.
Nokubonga, later bekend as “Leeumamma”, het vroeg die oggend ’n telefoonoproep gekry dat haar 27-jarige dogter op daardie oomblik seksueel aangerand is. Sy kon haar dogter se skreeuë in die agtergrond hoor. Sy het probeer om die polisie te kontak, maar hulp was nie onmiddellik beskikbaar nie. Sy het toe self na die huis gegaan waar die aanval plaasgevind het, met ’n kombuismes in die hand.
Toe sy daar aankom, het sy drie mans aangetref wat haar dogter seksueel aangerand het. ’N Konfrontasie het gevolg, en sy het al drie mans gesteek. Een van hulle, Zamile Siyeka, is dood aan sy beserings. Die ander twee het oorleef.
Die polisie het haar gearresteer en aanvanklik aanklagte van moord en twee aanklagte van poging tot moord teen haar gelê. Die saak het vinnig landswye aandag gekry en baie Suid-Afrikaners het haar as heldin gesien, ’n ma wat haar kind beskerm het toe die staat nie kon nie.
Maar die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) het in Oktober 2017 besluit om haar nie op daardie stadium te vervolg nie. Die besluit was gebaseer op die beskikbare getuienis en die regsbeginsels van private verdediging en selfverdediging. ’n Geregtelike doodsondersoek is beveel oor die man wat gesterf het. Die twee oorblywende aanvallers is later skuldig bevind aan die verkragting van die dogter en elkeen tot 30 jaar tronkstraf gevonnis, waarvan vyf jaar opgeskort is, dus ’n effektiewe vonnis van 25 jaar.
Die saak het ’n diep vraag oopgemaak wat vandag nog relevant is:
Hoe ver mag ’n ouer gaan om ’n kind teen ’n gewelddadige aanval te beskerm? En wat sê dit oor ’n regstelsel wat dikwels as te stadig, te sag of te afwesig ervaar word in die aangesig van geweldsmisdaad? In ’n land waar misdaad daagliks lewens vernietig en waar gemeenskappe gereeld kla oor ligte vonnisse of swak vervolging, bly die storie van Leeumamma ’n skerp herinnering. Dit is nie net ’n storie oor een ma se mes nie.
Dit is ’n storie oor die grens tussen wanhopige selfbeskerming en die staat se verantwoordelikheid om sy burgers veilig te hou.
