Keisie-rivier oorstroom terwyl damme elders nog kreun
CCN Berig
Montague:- Die Wes-Kaap is ‘n provinsie van uiterstes, en vandag, 5 Februarie 2026, skree dit dit uit.
Dele van die Kaapse Metropool en die Overberg sukkel met damme wat skaars 60% vol is, droogte verklaar as nasionale ramp in dele van die Wes-Kaap, Oos-Kaap en Noord-Kaap, brul die Keisie-rivier in Montagu sy walle oor ná net 20 mm reën deur die nag. Vallei FM se nuus het dit vanoggend bevestig: brûe toe, paaie modderig, maar die mense glimlag.
Oupa Koos sit op sy stoep in De Bos, sy gesig vol plooie soos die droë krake in die aarde verder noord wys. Hy het maande laas ‘n druppel uit die hemel gesien op sy plaas naby Bonnievale, waar die wingerdstokke kreun onder die son en die boorde lyk soos ou geraamtes. “Die Here gee reën waar Hy wil,” mompel hy, terwyl hy kyk hoe die water bruin en woedend onder die lae-water-brug deurjaag. Die R62-brug na Ashton is gesluit, motoriste word via Van Riebeeck-straat omgeleid, en selfs die toeriste se karre spin vas in die modder.
Sy kleindogter Lientjie, wat pas van die Kaap af gekom het waar mense nog waterrantsoene tel en tuine verdor, staan langs hom met ‘n beker koffie. Sy onthou hoe haar pa verlede jaar nog gesê het: “As die winter nie kom nie, verkoop ons die plaas.” Nou lag sy bitter. “Oupa, in die stad praat hulle van ‘n nuwe Day Zero.
Hier kom die water af soos ‘n ou skuld wat betaal word, alles op een slag.”
Hy knik stadig. “Die berge speel nie regverdig nie. “Hulle hou die reën vas in die bolle, stuur dit dan alles na die valleie. Die Kingna en Keisie loop saam soos twee broers wat baklei het en nou alles wil uitpraat. Maar kyk noord, kind, daar in die Ceres- en Tulbagh-kant, of selfs die Karoo-grens, wag hulle nog. Die damme daar is laag, die boere tel dae.”
In die dorp self is die lug skoon gewas, die stof weg, en die berge lyk vir die eerste keer in maande groen. Mense deel foto’s op WhatsApp: “Dankbaar vir God se seëninge,” skryf iemand. Maar die kontras sny diep. ‘n Toeris uit Johannesburg, op pad na die Indië-fees oor ‘n week, sit vas by die omleiding. Plaaslike boere sleep hom uit met ‘n trekker. “Dankie, boet,” sê hy. Die boer vee sy hande af: “In die Wes-Kaap leer jy: droogte breek jou siel stadig, vloed breek jou brug vinnig.
Maar albei herinner jou, water is nie vanselfsprekend nie.”
Oupa Koos dink aan sy vrou, wat jare gelede in ‘n droë somer haar appelkoosboom verloor het. “Die rivier vat, maar hy gee ook,” sê hy sag. “Hierdie 20 mm gaan die damme vul, die boorde laat lag kom September.
Maar elders in dieselfde provinsie bid hulle nog vir ‘n druppel.”
Lientjie sit haar arm om hom. “Dan maak ons mos appelkooskonfyt vir die fees, Oupa. En ons vertel almal: die Wes-Kaap is ‘n plek waar droogte en vloed hand aan hand loop.
Ons leer om albei te vat, met dankbaarheid.”
Die son breek deur, ‘n reënboog span oor die Langeberge. Die Keisie brul sagter nou. Die storie van die dag is nie net van water wat oorloop nie, maar van ‘n provinsie wat in uiterstes leef: waar een vallei verdrink terwyl ‘n ander dors ly. En tog bly die mense staan, want hier bou hulle nie net huise nie, hulle bou hoop, selfs wanneer die hemel besluit om alles op een slag te gee.
